OPHETLAND.EU
   <<< beginpagina
Journalistiek
Columns
Artikelen
Boeken
Natuurmakers
Op het land

Landschapsbiografie van de Drentsche Aa
Ineke Noordhoff
Agenda
Contact
 
Artikelen


Geert Mak over landschapspijn
Kwartetten met gebouwen
Modderig museumstuk
Pieterburen aan Zee
De 21e eeuw
De druk neemt toe
Op zoek naar Wadden-wildernis
Goed zoeken naar Waddenwerelderfgoed
Grazen in stuivende duinen
Zee klapt over Rottum
Rottum groeit
Simonszand door midden
Bijzonder burgerinititief
Blekers boeren
Knikklei aan de haringen
Nieuwsmonitor 2
Nieuwsmonitor 1
Dannemeer 9
Dannemeer 8
Dannemeer 7
Dannemeer 6
Dannemeer 5
Dannemeer 4
Dannemeer 3
Dannemeer 2
Dannemeer 1
Het luie landschap

Verlangen naar wildheid
Alweer een moeras
Vrijbuiters van īt wad
Vrije-keuze-koeien
Feestje op braakland
Intratuin op grote schaal
In dienst van de natuur
Leuk werk in vijfsterrenlandschap
Een schuur vol beukennootjes
De natuur als medicijn
Help, ze komen plantjes tellen
Boeren stoppen met natuurbeheer
Het is een lastige periode
Akkervogels wacht hongerwinter
Geef burgers het landschap terug
Kleinere redacties, betere kranten?
Inkrimpingen gaan door
Vogelaar: dubbelspel
Grutto's kijken in stadsland
Met de tram de stad uit
Heel erge betweters moeten dood
Mensen vervreemden van de natuur
Het lageland stroomt vol


Simonszand door midden

12 maart 201


Wadlopers verliezen favoriete bestemming
Door Ineke Noordhoff  

Trouw, 12 maart voorpagina

Foto Henk Postma


De wadgidsen Tjibbe Stelwagen en Menno de Leeuw zitten zaterdagavond beteuterd aan de warme koffie in de kombuis van de Boschwad, het schip dat hen naar Simonszand bracht – een van de noordelijkste plekken van het land. De geulen oostelijk en westelijk van deze flinke zandplaat tussen Schiermonnikoog en Rottum zijn dwars door de zandplaat gebroken.Dat heeft zulke enorme krachten losgemaakt dat deze plaat voor wadlopers voortaan onbereikbaar is geworden en misschien wel helemaal in zee verdwijnt. Er komen enorme zandtransporten op gang die ook elders waddeneilanden ingrijpend kunnen veranderen.

Yvonne Nijlunsing van de stichting Verdronken Geschiedenis had de doorbraak afgelopen winter gezien. Ze werd er erg nieuwsgierig van: want misschien zijn in die nieuwe afgeslagen randen wel resten te vinden van het voormalige eiland Bosch – een eiland waar in 1717 volgens het geboorteregister nog kinderen werden geboren, maar wat daarna van de kaart verdween. Aan de hand van oude zeekaarten en kerktorens wist het genootschap te achterhalen waar Bosch in de 15 e eeuw lag, hoe het opschoof en waar het destijds in zee verdronk.

Gister was het extreem laag water en daarom een goed moment om een expeditie op touw te zetten. De Boschwad liet tegen drie uur een groep wetenschappers en waddengidsen van boord op het noordelijke deel van Simonszand. Met schepjes, boren en zakjes gaan de onderzoekers Simonszand te lijf, terwijl de gidsen de brandnieuwe geul monsteren ter voorbereiding op de oversteekpoging. Daarvoor wachtten ze op het allerlaagste tij – dat deze zaterdag dus uitzonderlijk laag was om het beste punt te kunnen uitzoeken om de geul te passeren. De schipper bleef voor de zekerheid in de buurt: zijn jarenlange ervaring heeft hem geleerd dat veranderingen op het wad snel kunnen gaan.

Tjibbe en Menno waren in september nog te voet vanaf de Groninger dijk naar de Noordzee gelopen; de laatste kilometers over het Simonszand. Tjibbe:‘We hebben er wel geslapen gewoon op een matje in de open lucht. Fantastisch. Niet alleen de plaat is leeg, ook het gebied rondom is verlaten, dat is zo bijzonder.’ Die laatste keer was Simonszand op zijn smalst nog altijd 300 meter breed. Simonszand is niet bebouwd maar het was een flinke plak zand dat ook bij hoogtij boven het water uitstak, aan de Noordzeezijde zelfs met een strook lage duintjes. Tot voor kort dan. Want gisteren konden de wetenschappers en gidsen met eigen ogen zien dat de duintjes helemaal zijn verdwenen. Simonszand is nog slechts een vlakke zandplaat die bij extreem hoogwater op een fractie na helemaal in zee verdwijnt.

De waddengidsen zochten een plek om de nieuwe geul te passeren – zoals ze na elke winter het wad aftasten op routemogelijkheden. Maar in dit geval bleek dat niet gemakkelijk want in enkele weken tijd was de doorbraak al uitgegroeid tot een 200 meter brede geul. Een eerste poging om de geul te

passeren. De schipper bleef voor de zekerheid in de buurt: zijn jarenlange ervaring heeft hem geleerd dat veranderingen op het wad snel kunnen gaan.

Tjibbe en Menno waren in september nog te voet vanaf de Groninger dijk naar de Noordzee gelopen; de laatste kilometers over het Simonszand. Tjibbe:‘We hebben er wel geslapen gewoon op een matje in de open lucht. Fantastisch. Niet alleen de plaat is leeg, ook het gebied rondom is verlaten, dat is zo bijzonder.’ Die laatste keer was Simonszand op zijn smalst nog altijd 300 meter breed. Simonszand is niet bebouwd maar het was een flinke plak zand dat ook bij hoogtij boven het water uitstak, aan de Noordzeezijde zelfs met een strook lage duintjes. Tot voor kort dan. Want gisteren konden de wetenschappers en gidsen met eigen ogen zien dat de duintjes helemaal zijn verdwenen. Simonszand is nog slechts een vlakke zandplaat die bij extreem hoogwater op een fractie na helemaal in zee verdwijnt.


De waddengidsen zochten een plek om de nieuwe geul te passeren – zoals ze na elke winter het wad aftasten op routemogelijkheden. Maar in dit geval bleek dat niet gemakkelijk want in enkele weken tijd was de doorbraak al uitgegroeid tot een 200 meter brede geul. Een eerste poging om de geul te passeren bij stilstaand tij mislukte: het werd te diep. De gidsen konden nauwelijks aanvaarden dat Simonszand voor hen verloren is door deze nieuwe dwarsverbinding, dus ze zochten op een andere plaats naar een oversteek. Alhoewel het pal na de kentering van het tij was - dan ligt het water normaal stil - stroomde het water in de nieuwe geul al met een rotvaart de Waddenzee uit richting Noordzee. Menno wilde terug, maar Tjibbe kon het nog niet loslaten, vertellen ze naderhand, veilig aan boord. Als je valt dan sleurt het water je zo mee naar Borkum, weten ze. Doorgaans zijn ze heel voorzichtig,
 ‘Misschien kwam het ook omdat ik de boot dichtbij zag komen, dan durf je wat meer’, vergoeilijkt  Tjibbe achteraf zijn onfortuinlijke keuze. De gidsen hadden een lange stok bij zich, maar toch ging het mis. Tjibbe (1.70) stapte in een gat, raakte de bodem kwijt en werd meegesleurd. Gelukkig was de boot pal bij en konden helpende handen hem uit de stroom vissen en op het dek hijsen. Tjibbe: ‘Ik keek opzij en zag Menno hangen.’ Die had het schip net op eigen benen gehaald. Kantje boord was het. ‘En koud dat het water is!’

Met weer droge kleren aan kijken ze toe hoe de wetenschappers later hun zakken leeghalen en hun vondsten op tafel leggen: een oud stuk dakpan en een geel baksteentje maar of die van bebouwing op Bosch afkomstig zijn? De kans is groter dat het scheepsballast was. Ook de klontjes klei en veen lijken uit de ‘normale’ afzetting boven de Pleistocene laag; geen aangetoond spoor van een vroeger eiland dus. Terwijl de Boschwad wacht op hoogwater besluiten de expeditieleden dat deze dag toch belangrijke kennis oplevert: het eiland Simonszand is razendsnel aan het verdrinken. Gelukkig zijn de expeditieleden aan dat lot ontkomen. Terwijl hun schip onder de donker sterrenhemel naar Lauwersoog terugvaart, hebben ze tijd genoeg om dat te vieren.

 

 


Klik om PDF te openen001_NLV2QU_20120312_TRN01_00_orig Klik om de pdf te openen