OPHETLAND.EU
   <<< beginpagina
Journalistiek
Columns
Artikelen
Boeken
Natuurmakers
Op het land

Landschapsbiografie van de Drentsche Aa
Ineke Noordhoff
Agenda
Contact
 
Artikelen


Geert Mak over landschapspijn
Kwartetten met gebouwen
Modderig museumstuk
Pieterburen aan Zee
De 21e eeuw
De druk neemt toe
Op zoek naar Wadden-wildernis
Goed zoeken naar Waddenwerelderfgoed
Grazen in stuivende duinen
Zee klapt over Rottum
Rottum groeit
Simonszand door midden
Bijzonder burgerinititief
Blekers boeren
Knikklei aan de haringen
Nieuwsmonitor 2
Nieuwsmonitor 1
Dannemeer 9
Dannemeer 8
Dannemeer 7
Dannemeer 6
Dannemeer 5
Dannemeer 4
Dannemeer 3
Dannemeer 2
Dannemeer 1
Het luie landschap

Verlangen naar wildheid
Alweer een moeras
Vrijbuiters van īt wad
Vrije-keuze-koeien
Feestje op braakland
Intratuin op grote schaal
In dienst van de natuur
Leuk werk in vijfsterrenlandschap
Een schuur vol beukennootjes
De natuur als medicijn
Help, ze komen plantjes tellen
Boeren stoppen met natuurbeheer
Het is een lastige periode
Akkervogels wacht hongerwinter
Geef burgers het landschap terug
Kleinere redacties, betere kranten?
Inkrimpingen gaan door
Vogelaar: dubbelspel
Grutto's kijken in stadsland
Met de tram de stad uit
Heel erge betweters moeten dood
Mensen vervreemden van de natuur
Het lageland stroomt vol


Op zoek naar Wadden-wildernis

Oog op het Wad 1, 2014


door Ineke en Maarten Noordhoff/ Illustraties idee en uitvoering: Klaas Jan Geertsema

Lees ook Oog op het Wad 23 en 

 

We dwepen met de nieuw ontstane ruigte in de Oostvaardersplassen, zijn terecht trots op de Gelderse Poort. Zeker zo omvangrijk en betekenisvol voor de natuur is het Wadden Werelderfgoed. Tussen pakweg Schiermonnikoog en de Eemshaven ligt de grootste wildernis van Nederland, het oostelijke Wad. Dit uiterst dynamische gebied is uniek in de wereld en nagenoeg onaangeroerd door de mens. Dit Werelderfgoed van internationale allure ook toont haar schoonheid met onbekrompen maat aan degenen die de moeite nemen naar de Groningse kust te trekken of het Wad op te gaan.

Maar wie doet dat?

Dit gigantische natuurlijke systeem waar zand, zee en wind de wereld boetseren zonder enige inmenging van mensenhanden, is een machtige wildernis. Maar dagjesmensen belanden tussen de terminals en kolencentrales in de Eemshaven en slechts een enkele natuurliefhebber vaart of loopt naar Rottumeroog – het prozaische eiland dat voor het publiek meestal gesloten is. Dit unieke door de Unesco onderscheiden gebied, blijft voor de mens onbereikbaar; slechts weinigen lukt het de schoonheid ervan te ervaren.

Dit artikel analyseert wat er aan de hand is. We presenteren een route om het Waddenwerelderfgoed te koesteren en het Groningse Waddenland weer te openen naar de zee. We zoeken naar een grote lijn – om te voorkomen dat de schoonheid afbrokkelt doordat er jaar in jaar uit kleine hoekjes en randjes van dit wonderschone gebied worden opgesoupeerd.  

Unieke ongereptheid

Nederland is een delta; de helft van onze kust grenst aan zee. Achter onze Hollandse duinen is de kust gesloten – er wonen mensen – veel mensen - en er staan hoogovens en fabrieken. In Noord-Nederland is de duinenrij onderbroken door stroomgaten. Onze Waddeneilanden bezitten fantastische witte (kalkrijke) stranden en brede fraaie duinen. Achter die kleine eilanden ligt een machtig getijdengebied. Elk tij persen miljoenen kubieke meters zeewater zich tussen de eilanden door naar het erachter gelegen gebied. De Waddenstrook die bij eb bestaat uit zandplaten en geulen, is bij vloed een grote plas water.

De Waddenzee is een uniek ecosysteem. Nergens ter wereld bestaat een landschap waar de zeebodem zo uitbundig beschenen wordt door de zon. Daarom is hier een machtige kraamkamer voor vissen ontstaan; hier leven diertjes in de bodem die nergens anders voorkomen. Na elke winter hebben getij, wind en water de zeekaart van de Wadden opnieuw vorm gegeven. Hier heerst een ongelofelijk grote dynamiek. De Waddenzee is natuurlijk niet voor niets in 2009 Unesco Werelderfgoed geworden.

Die prachtige Waddenzee is niet alleen bij vogels, pieren en algen in gebruik, bijna overal is de mens ook actief. Er lopen vaargeulen waardoor veerboten naar de eilanden varen, er zijn havens voor recreatieschepen, er varen vissers en in het buitendijkse land grazen schapen.

 

Afgesloten gebied

 

Behalve in één gedeelte: de Oostelijke Waddenzee is een zo goed als afgesloten gebied waar vogels, vissen en andere zeedieren hun gang mogen gaan. Dit is een ‘no-go’- area voor mensen en hun schepen, vissersnetten en tractoren. Tussen Lauwersoog en de Eemshaven ligt een oase van rust. Waar in Lauwersoog de visserij voor levendigheid en de veerdienst naar Schiermonnikoog voor miljoenenpubliek zorgt, is het beeld in de Eemshaven gevuld met kolencentrales en zeeschepen met een diepgang tot 15 meter. Het is bijna een gotspe: tussen die vissershaven en dat industriepark ligt het meest ongerepte stuk natuur van het land.

Om ongerepte natuur onaangetast te houden, moet je er weg blijven. Dat is in Groningen goed gelukt: de kust is privé bezit van boeren. De wegen naar de Waddenzee zijn veelal privé wegen. Ze ademen de sfeer van ‘ga van mien land’. De Ommelanderzeedijk is in handen van het Waterschap gekomen na de onteigening die nodig was om de dijk op delta hoogte te brengen. Het Waterschap heeft veel gegalvaniseerde hekken geplaatst bij erfafscheidingen waardoor het voor fietsers en soms ook voor wandelaars een lastig te passeren bolwerk is geworden. De kwelders zijn sinds we gestopt zijn met inpolderen in gebruik als natuurgebied. Hier krijgen de vogels rust – en worden mensen met borden gemaand er weg te blijven.