OPHETLAND.EU
   <<< beginpagina
Journalistiek
Columns
Artikelen
Boeken
Natuurmakers
Op het land

Landschapsbiografie van de Drentsche Aa
Ineke Noordhoff
Agenda
Contact
 
Landschapsbiografie
van de Drentsche Aa




Altijd anders 9
Altijd anders 8
Altijd anders 7
Altijd anders 6
Altijd anders 5
Altijd anders 4
Altijd anders 3
Altijd anders 2
Altijd anders 1




Altijd anders 1



door Ineke Noordhoff

 

Gelukt! Het manuscript ligt op de drukpers.

Twee jaar werkte een groot team aan deLandschapsbiografie van de Drentsche Aa. Op 30 april heb ik hun verhaal - compleet met prachtige verbeeldingen van dat landschap in diverse periodes - naar Van Gorcum gebracht. Nu die enorme klus geklaard is, komt er ruimte om met wat meer afstand te kijken naar het eindproduct, een boek van 512 pagina’s over de Drentsche Aa dat op 2 juli verschijnt. Komende weken wil ik met u vast door het Drentsche Aa-gebied zwerven, hier en daar iets vertellen over de vele gedaantes van de Drentsche Aa en misschien al iets laten zien van die prachtige beelden die in het boek komen.

Zal ik u bij deze eerste kennismaking meenemen naar de Tweediepskolk, het punt tussen Gasteren en Oudemolen waar twee beken samenstromen of naar het droogdalletje bij Westlaren, waar in de IJzertijd (rond de 6e eeuw voor Christus) een nederzetting lag? Beginnen we in de Staatsbossen bij Grolloo, die zomaar gepoot zijn op het brongebied van de Drentsche Aa, of bij de nieuwe rotonde ten zuiden van Assen waar het oeroude Anreeperdiepje tussen de auto’s door kabbelt? Er zijn zoveel mooie verhalen te vertellen …

Laat ik eerst mezelf voorstellen: ik ben journalist, werkte als econoom bij de Volkskrant en Trouw en stapte in 1999 over naar de hoofdredactie van het Nieuwsblad van het Noorden. Toen die krant fuseerde tot het Dagblad van het Noorden koos ik mijn eigen pad en dat leidde me via de Wadden het landschap in. Ik schreef boeken over hoe boeren het landschap beheren en hoe we in deze periode met zijn allen nieuwe natuur aanleggen. Toen ik hoogleraar landschapsgeschiedenis Theo Spek tegenkwam, raakten we in gesprek over hoe mensen de natuur om zich heen gebruiken om te (over)leven, en hoe mensen het landschap en de natuur zo mede vorm geven. In het Drentsche Aa-gebied heeft hij met een groep wetenschappers in het kader van een groot onderzoeksprogramma afgelopen decennium ontrafeld wat nou een gevolg is van natuurlijke systemen en waar ingrepen van de mens bepalen hoe het eruit ziet. Buitengewoon boeiend! Die kennis is nu te boek gesteld.

Wat het esdorpenlandschap van de Drentsche Aa-gebied zo uniek maakt, blijkt grotendeels het resultaat van menselijke exploitatie. U denkt misschien: mooi zo’n natuurlijke glooiing, maar essen liggen hoger omdat mensen daar eeuw-in-eeuw-uit mest uit de stal naartoe gebracht hebben zodat er op de schrale grond toch wat graan kon groeien. U meent misschien dat het stuifzandlandschap bij Zeegse een prachtig natuurlijk verschijnsel is, vergeet het maar. Het zand stuift daar omdat het de A28 van de Middeleeuwen was. Er hobbelden dagelijks tientallen karren en ossenwagens overheen die met hun wielen de weg compleet kapot reden. Het los gereden zand werd door de wind opgeblazen en zo zijn de zandduintjes gevormd. De mens heeft dus samen met de natuurlijke processen - bedoeld en onbedoeld - het Drentsche Aa-gebied gemaakt tot het prachtige gebied van nu.

De laatste vijftig jaar is het stroomdallandschap gekoesterd door bestuurders, bewoners, natuur- en landschapsbeheerders. Een divers gezelschap van wetenschappers heeft dat gevolgd en in kaart gebracht. Zij begrijpen nu beter waarom er in het ene beekdalletje wel miljoenen orchideeën gaan bloeien over een paar weken en in het andere beekdal niet. Ook dat vindt u allemaal in dat 512 pagina’s dikke boek. Als mij iets duidelijk is geworden door deLandschapsbiografie van de Drentsche Aa, dan is het de enorme veranderlijkheid van onze omgeving. Na de kale ijstijd groeiden er dichte Atlantische bossen. Die zijn mede verdwenen omdat de mensen er hun vee lieten grazen, ze kapten de bomen om de ovens te stoken waarin ze ijzer smeedden en ze legden akkertjes aan op de zandruggen. Over het natte beekdal groeide een deken van veen - die nu weer inzakt. U ziet: het levensverhaal van het Drentsche Aa-gebied is een verhaal over grote dynamiek die zowel door mensen als door moeder natuur steeds weer een andere kant op wordt geduwd. Kozen de eerste vaste bewoners de hoge ruggen uit om te wonen, tegenwoordig leggen we rustig woonwijken aan in een zompige zone. Elke tijd kent zijn eigen problemen en oplossingen. Daarom heb ik deze rubriek over de Landschapsbiografie van de Drentsche Aa Altijd anders, genoemd.

Volgende week neem ik u mee naar het houtwallenlandschap van het Anlooërdiepje. Daar zal ik u laten zien dat dit prachtige historische Drentsche Aa-gebied in feite een modern ontworpen landschap is. En nog voordat de orchideeën massaal gaan bloeien in het beekdal, zal ik u een inkijkje geven in de resultaten van het natuurbeheer afgelopen vijftig jaar.

 

Ineke Noordhoff zal tot 2 juli wekelijks vertellen over de inhoud en tot standkoming van de Landschapsbiografie van de Drentsche Aa. Zij was projectmanager en redacteur van dit lees- en kijkboek dat door een groot wetenschappelijk team is gemaakt en dat op 2 juli verschijnt bij uitgeverij Van Gorcum.

 

 

 

 Foto Zeegserduinen  van Paul Paris Les Images