OPHETLAND.EU
   <<< beginpagina
Journalistiek
Columns
Artikelen
Boeken
Natuurmakers
Op het land

Landschapsbiografie van de Drentsche Aa
Ineke Noordhoff
Agenda
Contact
 
Landschapsbiografie
van de Drentsche Aa




Altijd anders 9
Altijd anders 8
Altijd anders 7
Altijd anders 6
Altijd anders 5
Altijd anders 4
Altijd anders 3
Altijd anders 2
Altijd anders 1




Altijd anders 4

Foto Klaas van Slooten, mei 2015


De leeftijd van de Drentsche Aa

door Ineke Noordhoff

 

 

‘Hoe oud is de Drentsche Aa eigenlijk?’ Burgemeester Eric van Oosterhout van de gemeente Aa en Hunze stelde de vraag bijna terloops toen hij samen met zijn drie wethouders afgelopen dinsdag mijn gast was tijdens een wandeling langs het Gastersche Diep. Een logische vraag in het jubileumjaar van de Drentsche Aa.

We vieren het vijftig jarig bestaan van het gedachtengoed Drentsche Aa. Vijftig jaar is in het leven van de Drentsche Aa natuurlijk slechts een fractie, maar met het jubileum markeren we een omwenteling in hoe de mens naar zijn omgeving kijkt. Bij de Drentsche Aa waren vijftig jaar geleden een paar krachtige persoonlijkheden die aandacht vroegen voor de schoonheid en waarde van het landschap. Zij voorzagen ‘dat het onmogelijk is bij de moderne agrarische ontwikkeling om de landschappelijke en biologisch differentiatie te behouden’. Zo ontstond de gedachte om te komen tot instelling van landschapsgebieden waar de belangen van natuur en landschap vóór gaan zonder de landbouw uit te schakelen. Deze mannen waren niet van natuurreservaten met een hek eromheen zoals 25 jaar later landsbreed beleid werd. Ze wilden in het Drentsche Aa-gebied landschap in stand houden als samenspel van natuurlijke krachten en menselijke ‘oogst’. Het was een tegengeluid omdat de ruilverkaveling overal dreigde alle vormen uit het landschap plat te strijken en streekeigen details weg te poetsen.

Zo werd de Drentsche Aa voorloper in het koesteren van historisch cultuurlandschap. Daarom kronkelt de Drentsche Aa nog zoals een paar eeuwen geleden, bloeien de orchideeën in de madelanden, zijn de houtwallen zo lieflijk groen en zingen geelgorzen nu hun lied vanuit de boomtoppen in die wallen. En uiteindelijk werd dat bekroond met de oprichting van het Nationaal beek- en esdorpenlandschap Drentsche Aa

Terug naar de vraag van de burgemeester: wat is de leeftijd van de jarige? Na twee jaar stoeien met de teksten van geologen, ecologen, hydrologen en nog een hele batterij wetenschappers die zich verdiepten in de Drentsche Aa, geef ik u mijn eigen interpretatie van hun kennis. Ik neem u mee terug naar 420.000 jaar geleden toen in de Elster-ijstijd een dik pak ijs over ons gebied lag. Er schoof een honderden meters dik pak ijs langzaam over de bodem en dat liet een diepe geul achter. Dat ‘tunneldal’ uit de Elster-ijstijd is vele malen breder en dieper dan het kleine waterstroompje dat de Drentsche Aa nu is, maar die Elster-rivier zit als het ware onder de Drentsche Aa. Daar begint naar mijn idee de geschiedenis van de Drentsche Aa.

Er stroomt nog steeds water in die diepe onderaardse rivierbedding al beweegt het niet zo snel als boven de grond omdat er allemaal zandkorrels en andere materie in de weg liggen. Dat diepe water in die Elster-geul is ongelofelijk schoon en rijk aan mineralen. Het is de bron van het schone water dat opborrelt als kwelwater en waarin bijzondere planten groeien. Uit die diepe ondergrondse rivier halen we het schone water dat in het Drentsche Aa-gebied gewonnen wordt en ook in Groningen uit de kraan komt; dat water verkopen we tegenwoordig zelfs in flesjes. Dus als ik de leeftijd van de Drentsche Aa moet schatten, denk ik aan pakweg 420.000 jaar.

Dat roept direct de vraag op wat de betekenis is van het jubileum dat we dit jaar vieren: vijftig jaar is voor de Drentsche Aa wat een weekend is in mijn hele leven. Veel meer dan om het aantal jaren gaat het natuurlijk om het inzicht dat vijftig jaar geleden postvatte.  In het Drentsche Aa-gebied hebben we dankzij dat gedachtenplan van vijftig jaar geleden nog landschap waarin je kunt ervaren hoe mensen vroeger leefden en werkten met de natuur. We koesteren de kronkels in de beken en het landschap daaromheen, we leven in en oogsten uit het landschap op een duurzame manier. Dat blijkt inmiddels trouwens een behoorlijk lucratieve koers te zijn want toerisme levert de streek levendigheid en een stevige economische basis. Het koesteren van de Drentsche Aa heeft de streek  een nieuwe toekomst gegeven en dat lijkt me wel een feestje waard.

 

Ineke Noordhoff vertelt wekelijks over de inhoud en tot standkoming van de Landschapsbiografie van de Drentsche Aa. Zij was projectmanager en redacteur van dit lees- en kijkboek dat door een groot wetenschappelijk team is gemaakt en dat op 2 juli verschijnt bij uitgeverij Van Gorcum. U kunt het bestellen via klantenservice@vangorcum.nl. Het boek kost 34,95 euro.