OPHETLAND.EU
   <<< beginpagina
Journalistiek
Columns
Artikelen
Boeken
Natuurmakers
Op het land

Landschapsbiografie van de Drentsche Aa
Ineke Noordhoff
Agenda
Contact
 
Artikelen


Geert Mak over landschapspijn
Kwartetten met gebouwen
Modderig museumstuk
Pieterburen aan Zee
De 21e eeuw
De druk neemt toe
Op zoek naar Wadden-wildernis
Goed zoeken naar Waddenwerelderfgoed
Grazen in stuivende duinen
Zee klapt over Rottum
Rottum groeit
Simonszand door midden
Bijzonder burgerinititief
Blekers boeren
Knikklei aan de haringen
Nieuwsmonitor 2
Nieuwsmonitor 1
Dannemeer 9
Dannemeer 8
Dannemeer 7
Dannemeer 6
Dannemeer 5
Dannemeer 4
Dannemeer 3
Dannemeer 2
Dannemeer 1
Het luie landschap

Verlangen naar wildheid
Alweer een moeras
Vrijbuiters van īt wad
Vrije-keuze-koeien
Feestje op braakland
Intratuin op grote schaal
In dienst van de natuur
Leuk werk in vijfsterrenlandschap
Een schuur vol beukennootjes
De natuur als medicijn
Help, ze komen plantjes tellen
Boeren stoppen met natuurbeheer
Het is een lastige periode
Akkervogels wacht hongerwinter
Geef burgers het landschap terug
Kleinere redacties, betere kranten?
Inkrimpingen gaan door
Vogelaar: dubbelspel
Grutto's kijken in stadsland
Met de tram de stad uit
Heel erge betweters moeten dood
Mensen vervreemden van de natuur
Het lageland stroomt vol


Grutto's kijken in stadsland

Toeractief, juni 2007


 

Verschenen in Toeractief van juni 2007. Kijk ook op deze site bij wandelen in Delfgauw.

door Ineke Noordhoff

Je kunt er honderden keren langsrijden zonder het te zien: aan de drukke snelweg bij Delft, pal achter het blauwgele bord van Ikea ligt een groene oase. Zwanen glijden tussen de weilanden; het water staat hoog in de sloten. De gemalen moeten hard pompen om de lager liggende polder begaanbaar te houden voor de koeien van Jan Duijndam. De roodbonte vacht van deze leveranciers van ecomelk gloeit in het zonlicht. Even verderop in het Bieslandse bos kronkelt een pad tussen de verruigde veenplassen. Smienten vliegen fluitend over.

De Noordeindseweg, een smalle weg door Klein Delfgauw buigt bij een wiekloze molen af. Een wagen vol biologische melk rijdt net weg bij de boerderij van Jan en Mieke Duijndam. Hardlopers stappen even van het smalle asfaltpad in de venige berm om dit natuurproduct doorgang te verlenen. Verderop over het hoger gelegen Virulypad wijzen wandelaars naar een grutto op een paaltje, zijn lange oranje snavel recht vooruit.

Praatboer

Jan is, zoals hij het zelf noemt, een praatboer. Zijn woorden vullen elke ruimte die hij binnenwandelt. En dat is maar goed ook, want hij moet overal uitleggen hoe hij een boerenbedrijf kan runnen in een gebied waar alles draait om wonen, verkeer en bedrijvigheid. Zijn geheim: ‘Ik ben eigenlijk een eco-jup.’ Van gewone melk kan een boer in dit gebied niet bestaan. Maar door natuurgericht te werken, krijgt hij zes cent bonus per liter melk en brengt vlees 25 cent per kilo meer op.
Maar het is niet alleen een economisch verhaal, Jan werkt ook aan de ruimte. ‘Om mooi open landschap te houden op deze plek, moet je er koeien in laten grazen.’ Zijn montebeliardes worden nog maar een keer per dag gemolken; de rest van de dag werken ze aan het landschapsonderhoud.

Vredige rust tussen de snelwegen

De vogels zijn hen er dankbaar voor: soorten als de grutto en tureluur broeden liefst in kort gras, waar de koeienmest voor sappige groene sprieten zorgt. In de hogere ruige vegetatie van het natuurgebied ernaast kunnen deze weidevogels zich niet handhaven. Daar zitten weer andere soorten als de smienten – met hun typische gefluit.
De graslanden geven het gebied een ruimtelijke aanblik. Aan de horizon een poldervaart, een bos en een parkachtig gebied. Ingesloten door snelwegen – en toch heerst er een vredige rust. Dit landschap draagt de sporen van eeuwenlange menselijke activiteiten. In de Middeleeuwen werd hier turf gewonnen om de kachel mee te stoken. De onderwater gelopen stukken land werden daarna geleden drooggemalen zodat de traditionele zwartwitte koeien er konden grazen. Inmiddels wonen er stedelingen in de oude boerderijen.

'Geef mij maar open land'
‘Elk halfjaar stond er wel een projectontwikkelaar bij de gemeente voor de deur om deze grond te kopen’, vertelt Jan, die het bedrijf in 1983 van zijn vader had overgenomen. ‘Je kunt wel nagaan dat er een dag komt waarop je die grond kwijt bent.’ Maar hij wist het met Natuurbeheer Delft op een akkoordje te gooien. ‘Dat krijg je nou als je handig kunt praten zoals ik.’
In die tijd ook werd rondom de kreken een recreatiebos ingeplant. ‘Ze wilden dit hele gebied inplanten met bomen. Geef mij maar open land, ik hou niet van zo’n rij soldaten om me heen.’
Na jaren strijd, kregen ze het voor elkaar: Hoeve Biesland is voor twintig jaar ‘ingehuurd’ om het open gebied voor mens en dier aantrekkelijk te houden. In maart kwam de nieuwe minister Gerda Verburg persoonlijk naar Biesland om het contract te tekenen.

Knuffelkoeien
Jan is trots: ‘Ik denk dat de belevingswaarde van open land met oude weggetjes erdoor voor het publiek groot is.’ Met de Vrienden van Biesland, scholieren en andere vrijwilligers legt hij nu takkenrillen aan, zodat er bijna geen hekken nodig zijn om de koeien in het land te houden. Zie je af en toe een mens in de wei lopen, goede kans dat het een vrijwillige weidevogelteller is.
‘Omdat we het gebied openstellen voor burgers geeft de gemeente een korting op de pacht. Onze koeien zijn knuffelkoeien voor de stadsmensen en ze zijn ook versiering van het landschap. Ik heb 47 kilometer slootkant, daar zorg ik voor.’

De wandeling loopt rond het natuurland van boer Duijndam. U start bij de Heemtuin, kuiert door een koeienwei en vervolgt uw pad in het laag gelegen krekengebied. Tussen het hoger gelegen weiland en de jong aangeplante bomen is het luw en dus heerlijk warm. Met een beetje geluk ziet u in deze oude veenputten de blauwborst of de karekiet. Dan loopt u de dijk op met uitzicht op de graslanden van Nederlands eerste echte natuurboer. ’s Zomers komen er vaak lepelaars (met jongen) stekelbaarsjes vangen in de sloten.
De rechte poldervaart dateert uit de tijd dat hier turf werd gegraven – en afgevoerd. Aan de overkant ligt de Dobbeplas, een zandafgraving die voor recreanten is ingericht, maar waar veel (water)vogels komen foerageren. Het bos ten noordwesten van het open weidegebied leidt naar De Grote Plas van Delftse Hout, ook een recreatiegebied. Wie de lange route neemt, maakt nog een uitstapje naar drie oude veenputten westelijk van de Tweemolentjesvaart.
Achter de Grote Plas doemt de boerennatuur weer op. In maart zitten er al 250 grutto’s in een drassig stukje uit te rusten van hun verre reis. Hun oranje befjes gloeien in de zon. De eerste dagen zijn ze nog te vermoeid om hun naam te roepen, maar een paar weken later als ze weer op gewicht zijn en de eieren in het nest liggen, klinkt het ‘grutto grutto grutto’ in de polder.
Steeds minder kleine grutto’s krijgen de kans om groot te worden in ons druk bevolkte land. Maar hier in de oase van rust aan de stadsrand, hebben ze weer een kans.