OPHETLAND.EU
   <<< beginpagina
Journalistiek
Columns
Artikelen
Boeken
Natuurmakers
Op het land

Landschapsbiografie van de Drentsche Aa
Ineke Noordhoff
Agenda
Contact
 
Columns


TV is weer leuk
Op de dijk
Zeehonden kijken
Verzoening
Ook een Blekertje doen?
Pettenpolka
Een Blekertje doen
Weg provinciehuis
Hollander boven God
Ganzedijk
Storm
Otium
Kwaliteitstoets
'Ruig land'
Pak de echte kwaai-aap
Staatsbos is de beste
Blauwborsten aan de kant
Biodiversiteit
De provincie heeft gewonnen
Grond, de Hollandse aflaat
De horizon komt dichterbij
Mooipraterij
Landschap
De Molenaar
De groeten van je dochter
Op zee
Rottum


'Ruig land'

Midlaren, 11 okt. 2007


door Ineke Noordhoff

Zelfs om negen uur nog hangt de mist deze ochtend als een wattenlaagje op het land. Vijf graden, geeft de thermometer aan. Het land is nog verstopt onder de laag waterdamp. Af en toe zie ik een topje van een wuivende struik zuring boven de nevels uitsteken, het merkteken van wat de bewoners hier noemen ‘ruig land’.

Een onstuitbare berg houten kistjes introduceert het Otium. Het kunstenaarsverblijf op de grens van Groningen en Drenthe, aan een Voedingskanaal voor het Zuidlaardermeer, is bereikbaar via een fietspad vanaf De Groeve, richting Hoogezand. ‘Ze moesten het daar eens netjes maken’, vindt een visser langs het kanaal. De kistjes wil hij keurig gestapeld hebben en de brandnetels rondom de entree van het hoge kleine bouwwerk gemaaid of platgespoten.

In deze wildernis werkt Mijnske Sival aan haar architectonische producties – ze geniet van de omgeving, maar ziet geen enkele noodzaak om het aanzien te fatsoeneren.

Achter het Otium ligt een ongebruikt perceel landbouwgrond. Voor de muis, die in de zitzak voor het gebouwtje is gaan wonen, maakt het niet uit hoe deze ruigte heet. Hij (of zij?) vindt er zaden en daarom is het een goed woongebied voor een veldmuis. De buizerds en kiekendieven zien het vanuit de hoogte met tevredenheid aan.

Maar voor mij, als journalist, is het wel interessant om te weten waarom dit landje al twee jaar onbebouwd is gebleven. Is het braakland? En gaat de ploeg er nu in?

Veel ruige gebieden in de provincie vallen onder de ‘braakregeling’. Ingesteld om de overproductie in de Europese Unie tegen te gaan. Maar nu de landbouwprijzen weer stijgen, kunnen boeren beter graan en aardappels verbouwen. Dus hebben goochemerds van de EU de braaksubsidie onlangs geschrapt. Zetten de boeren massaal de ploeg in hun braakland? En zal de provincie binnenkort dus een netter aanzien krijgen?

‘Ruigte’ is inmiddels bijna het handelsmerk van Oost-Groningen geworden. Want door de braak zijn de kiekendieven teruggekeerd, akkervogels als leeuwerik en gele kwikstaart profiteren ervan. En ook de patrijs maakt zich op voor zijn herintroductie in dit landschap.

Naar analogie van de braaksubsidie hebben natuurboeren nu ‘faunaranden’ ingericht – met bijbehorende natuursubsidie. Faunaranden zijn ook ruige stukken land, temidden van de akkers, maar dan ingezaaid met mengsels die goed zaad zetten. Het zijn eigenlijk een soort dieren-restaurants.

De meeste stukken land met ‘stiekels’ vallen echter in een totaal andere categorie: namelijk ‘nieuwe natuur’. En daarover gaat mijn volgende boek. Voor Op het land (Atlas 2006) bezocht ik boeren die natuur op hun bedrijf een rol hebben gegeven. Maar de productie van voedsel was en bleef voor hen op de eerste plaats staan. Voor mijn nieuwe boek zoek ik natuurbeheerders – dat zijn soms grote organisaties, soms burgers en soms ook boeren.

Met de voorzitter van de Anog, een vereniging voor boerennatuur, reed ik onlangs langs De Tjamme, een natuurgebied boven Winschoten. Tot 1982 werden daar nog aardappels verbouwd, nu is het in zijn ogen ‘ruig’. Deze ‘nieuwe natuur’ is al weer 25 jaar oud. Grote stukken bij de Blauwe Stad worden binnenkort ook ingericht als nieuwe natuur – deels door lokale boeren. Terreinbeheerders kijken met uitgerekte nek of de landbouwers ook natuur kunnen maken en beheren. Dat is toch een ander vak dan voedsel verbouwen, vinden ze. Maar ze vergeten dat de Groninger boeren al ruime ervaring hebben met ‘stiekelland’.

Op 28 oktober tussen 10 en vier uur ben ik de hele dag gast van Mijnske in het Otium; dan kan ik de muis uithoren over de kwaliteiten van zijn fourageergebied. Maar ik hoop ook dat er mensen langskomen om mij te voeden met hun verhalen over natuurherstel. Ik neem pen en papier mee. En misschien een tuinschaar. Want als het nodig is om het gesprek een beetje te laten vlotten, wil ik die brandnetels bij de ingang van het Otium wel even wegknippen.

Ineke Noordhoff is journalist en auteur van Atlas. Ze schreef Op het land, boeren en natuur (Atlas 2006) en Zee rondom, over wonen op een waddeneiland (Atlas 2004). Kijk ook op www.ophetland.eu

Locatie: territorium het Otium aan de Leinewijk, ter hoogte van Wolfsbarge, ten oosten van het Zuidlaardermeer, tussen de Woldweg en de Nieuwe Compagnie