OPHETLAND.EU
   <<< beginpagina
Journalistiek
Columns
Artikelen
Boeken
Natuurmakers
Op het land

Landschapsbiografie van de Drentsche Aa
Ineke Noordhoff
Agenda
Contact
 
Columns


TV is weer leuk
Op de dijk
Zeehonden kijken
Verzoening
Ook een Blekertje doen?
Pettenpolka
Een Blekertje doen
Weg provinciehuis
Hollander boven God
Ganzedijk
Storm
Otium
Kwaliteitstoets
'Ruig land'
Pak de echte kwaai-aap
Staatsbos is de beste
Blauwborsten aan de kant
Biodiversiteit
De provincie heeft gewonnen
Grond, de Hollandse aflaat
De horizon komt dichterbij
Mooipraterij
Landschap
De Molenaar
De groeten van je dochter
Op zee
Rottum


Kwaliteitstoets

Midlaren, 23 okt. 2007


door Ineke Noordhoff

‘Tsja, wat zou het zijn? En wat doen we ermee?’ We staan met een groepje ‘natuur’deskundigen bij een soort vijver in het Noordlaarderbos. In de volksmond heet hij de flessenhals naar de vorm. Zouden de mensen er vroeger iets gewonnen hebben? De hals lijkt wel de aanrijroute voor paard en wagen. ‘Zand is niet logisch, dat lag hier overal aan de weg’, zegt Henk Siebel, senior beleidsmedewerker van Natuurmonumenten. ‘Misschien leem’, oppert een ander. Het water groeit langzaam dicht. ‘Groeit er iets bijzonder in?’ vraagt Roel Douwes, huisecoloog van de natuurorganisatie in Noord Nederland.

De beheerders schudden ‘nhuee’. ‘Je kunt het ook zien als een natuurlijke open plek in het bos’, stelt Douwes.
Vandaag stelt het beheerteam van Natuurmonumenten zich bloot aan kritiek van deskundigen. Worden het Noordlaarderbos , de Vijftig bunder en het stukje verschraalde akker ertussenin goed beheerd? En vooral: worden de eerder vastgelegde doelen gehaald? Jacob de Bruin heeft alle informatie over het gebied verzameld; waar hebben de beheerders ingegrepen, waar gaven ze de regie aan moeder natuur of aan gebruikers van de natuurterreinen? Zo actualiseerde hij het geheugen van het gebied.

Bos en heide zijn net voor groot onderhoud aan de beurt geweest: enorme machines hebben minder gewenste boomsoorten tussen de beuken en eiken weggehaald. Hier en daar zijn open plekken gemaakt. Je ziet er de duintjes van het landschap weer opduiken. Aan de randen kan struweel ontstaan, lagere begroeiing waar weer andere soorten vogels en insecten zich thuis voelen.
Het gezelschap is tevreden over de ingrepen. De vrijwilligers (waaronder ikzelf) prijzen dat bewoners en vrijwilligers frequent bij de forse ingrepen zijn betrokken. De deskundigen kijken naar de biodiversiteit. Vooral het bos ziet er goed uit. Misschien dat de natuur nog aan verscheidenheid wint door meer lage randbeplanting. Her en der hebben de beheerders takken laten liggen – juist vanuit het idee dat daar bramen en ander struweel kan ontstaan. Waar de zon de bodem beschijnt, spruit het groen alweer uit de grond.

Ik vind de takken hier wat te gelijkmatig over de grond verdeeld’, geeft Douwes wat detailkritiek. Soms is natuurbeheer een soort landschapsdesign. Het ritme van rechte paden is bewust doorbroken door een omgewaaide boom over het pad te laten liggen. Op die plek ontstaat vanzelf een kronkel om de barrière heen.
Bij het voormalige akkerland dat is afgegraven peutert Siebel voorzichtig wat mos van de grond: haarmos. ‘Veel te rijk voor heischraalgrasland’, diagnosticeert hij genadeloos. Dat is een tegenvaller. Lager, waar de graafmachines de teeltlaag hebben verwijderd wordt hij tevredener. ‘Klein rimpelmos’, vertaalt hij. Een indicator voor verschraling zoals dat hier de bedoeling was.

De hei komt al op, en vorige winter stond het stuk land enkele maanden onder water, dus misschien ontstaat hier een mooi nat heidegebied.Want met die natte heide wil het op de Vijftig Bunder niet erg vlotten. Ook op de nattere plagstroken is geen zonnedauw te vinden. En de bloemen van dit heideverbond leiden een kwijnend bestaan. De heidestruiken zelf kunnen beter tegen de droogte. Het groepje Schotse hooglanders ruimt de boompjes en pijpenstro tussen de heistruiken goed op. Maar de dieren vreten ook de bloemen, waardoor de biodiversiteit onder druk komt. Minder begrazen betekent dat er meer mensenhanden nodig zijn om de opkomende boompjes te trekken.
Het zijn lastige dilemma’s waar de deskundigen over argumenteren. Siebel brengt de laatste wetenschappelijke bevindingen in – en vertelt over andere gebieden waar dezelfde problemen spelen. De hamvraag is: Waarom verdroogt de hei op deze plaats? ‘Dit is een Natura 2000 gebied, dus daar mogen overheden en waterschap zich ook wel eens druk over maken. Die zouden hier onderzoek moeten doen,’ vindt Siebel. Want ‘Natura 2000’ betekent dat er de Europese verplichting op ligt om natuurwaarden in dit terrein te behouden.
Aan het slot van de ‘examendag’ van de Vijftig Bunder en het Noordlaarderbos schetsen de beheerders een droombeeld: Dat je zo van de hei naar het nieuwe gebied loopt, en daarvandaan het beekdal van de Drentsche Aa in. Ook de begrazers zwerven tussen de graslanden en de hei – afhankelijk van hoe de tijd van het jaar en hoeveel regen er is gevallen.